Sociale integratie van mensen met autisme: de belofte van autisme-vriendelijke architectuur

Sociale integratie van mensen met autisme: de belofte van autisme-vriendelijke architectuur

Paul Whiteley besprak een paar studies hier op z’n geweldige blog ‘Questioning answers’. Ze gingen over de participatie van mensen met autisme in het hoger onderwijs en op de arbeidsmarkt. Een centrale bevinding is dat van iedereen die met hoger onderwijs of een baan begint driekwart afvalt.

Dit is een extreem belangrijke kwestie omdat het gaat om integratie van mensen met autisme in de samenleving. Mij valt op dat daarbij geen enkele belangstelling bestaat voor een groot detail: de fysieke omgeving waarin wordt gestudeerd en gewerkt. Drukke werkplekken en collegezalen waar het lawaaiig is, met te weinig ventilatie en klimaatbeheersing en waarin men wordt gedwongen tot ongevraagd sociaal contact zijn slechts een paar hindernissen waar mensen met autisme tegenaan lopen. En vaak genoeg blijven ze achter die barrières steken.

Misschien heb ik eroverheen gelezen, maar in Paul’s stuk, noch in de studies die hij bespreekt wordt er ook maar een woord aan dit onderwerp gewijd.

Momenteel lees ik een klassiek boek over omgevingspsychologie van de overleden antropoloog Edward T. Harris: The Hidden Dimension (1966). Hij zegt dat de fysieke ruimte een structuur heeft die te vergelijken is met de structuur van de taal. De manier waarop wij mensen de ruimte hebben vormgegeven bevat allerlei – merendeels onbewuste – boodschappen en heeft, net als taal, een structuur die bepaalt hoe wij de wereld ervaren. Hoe aannemelijk is het dat mensen met autisme die meestal veel moeite hebben met de wereld van symbolen en het begrijpen van dubbele betekenissen net zoveel problemen hebben met de door mensen gemaakte fysieke wereld? Meer dan, zou ik zeggen.

Heel wat andere autistische problemen zitten verstopt in gebouwen en hun inrichting. Een andere beleving van het lichaam in de ruimte bijvoorbeeld. Of de manier waarop de hersenen ruimtelijke oriëntatie bewerkstelligen, in het geval van mensen met autisme gehinderd door onjuiste schema’s ten gevolge van veel voorkomende Centrale Coherentie-problemen. Veel mensen verdwalen dan ook – sommigen elke dag in dezelfde school. En dan is er ook nog een hele serie zintuiglijke afwijkingen en eigenaardigheden waaronder over- en ondergevoeligheid voor temperatuur, geuren, lawaai, bepaalde kleuren en veel andere aspecten van licht, zoals weerkaatsing en direct zonlicht – enzovoort en zo verder.

Al deze dingen zijn onderzocht en beschreven. Maar serieuze pogingen om dit soort kennis toe te passen op de fysieke omgeving ontbreken bijna helemaal. Het is nog erger: enkele belangrijke uitzonderingen daargelaten, is zelfs het bewustzijn van problemen op dit gebied bijna nul. Architecten, ontwerpers, managers, werkgevers en anderen die verantwoordelijk zijn voor scholen, werkplekken en andere gebouwen waar (ook) mensen op het spectrum gebruik van maken, hebben misschien weleens gehoord van ‘universal design’ maar komen daarmee heel zelden verder dan zorgen voor rolstoeltoegankelijkheid. (Iets wat uiteraard mijn volle sympathie heeft.)

Paul citeert deze centrale bevinding: “Hoewel twee derde van de volwassenen met autisme spectrum stoornissen participeerde op en in de reguliere arbeidsmarkt / het hoger onderwijs, handhaafde slechts 25% deze activiteiten gedurende de onderzoeksperiode.” Dus 75% viel uit.

Met hoeveel procent zou dit cijfer kunnen worden verminderd met behulp van autisme-vriendelijke bouw- en inrichtingsmaatregelen? Geen hond die het weet. Het kan 5% zijn, maar ook 60. Zelfs de laagste schatting van 5% zou het aantal mensen dat zijn plek wel weet te behouden met 20% opvoeren, onder een groep die dit – net als zoveel anderen – broodnodig heeft. En de maatschappij trouwens evengoed, al was het alleen wegens de kosten van de uitkeringen aan een aanzienlijke groep mensen die een zinvolle en productieve bijdrage aan de samenleving willen en kunnen leveren. Met andere woorden: deze manier van sociale integratie van mensen op het spectrum is tegelijk extreem onderontwikkeld en extreem veelbelovend.
Ik kan alleen maar zeggen dat ik er alles aan doe op deze website, in de hoop dat er een dag komt dat het besef algemeen wordt dat autismevriendelijk bouwen en inrichten goed is voor iedereen.

*Centrale Coherentie

De meeste termen die hier worden genoemd worden op de site uitgelegd, daartoe dient de zoekfunctie.
error: